.jpg)
|
| Sinh viên trường ĐH Công Nghiệp trong giờ thực hành tại Trung tâm đào tạo Hồng Hải |
Trong một hội thảo về đào tạo đáp ứng nhu cầu xã hội, rất nhiều sinh viên tham gia đều khẳng định: nếu thực thi theo đúng các chương trình, mục tiêu của nhà trường đặt ra thì chắc chắn sinh viên khi ra trường sẽ đáp ứng được nhu cầu của xã hội và doanh nghiệp (DN).
Tuy nhiên, thực tế đào tạo lại không như vậy. Khi bước chân vào giảng đường, không ít sinh viên đã “vỡ mộng” vì chương trình, phương pháp đào tạo không đúng như những gì họ kỳ vọng. Kết quả là nhiều người đành cố học cho có tấm bằng mà nhấp nhổm, không biết sẽ phải bươn chải với thực tiễn ra sao.
|
Kết quả khảo sát của dự án Giáo dục Đại học (Bộ GD&ĐT) cho thấy chỉ có khoảng 60% sinh viên tìm được việc làm phù hợp với chuyên ngành đào tạo và đáp ứng yêu cầu của nhà tuyển dụng, 30% tìm được việc làm ít sử dụng đến chuyên môn được đào tạo và số còn lại là làm việc không liên quan đến chuyên ngành được đào tạo; có tới 85% sinh viên tìm được việc làm là do tự học, 55-60% là nhờ vào vốn kiến thức về ngoại ngữ và kỹ năng tin học... |
Theo số liệu thống kê của các Sở LĐ-TB&XH và ban quản lý các khu công nghiệp và khu chế xuất, xu hướng “nhập khẩu” lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam có chiều hướng tăng lên, trong đó lao động quản lý chiếm 31,8%, lao động làm chuyên gia kỹ thuật chiếm 41,2%.
Với tình trạng này, Việt Nam rất có thể mất lợi thế nguồn lao động rẻ, dồi dào nếu nhân lực được đào tạo ra không đáp ứng nhu cầu của DN về số lượng và chất lượng.
Trong khi đó, số lượng trường đại học (ĐH), cao đẳng tăng lên ồ ạt, ngày càng đa dạng ngành nghề đào tạo và tăng quy mô tuyển sinh. Theo số liệu tại Vụ Đại học, Bộ GD&ĐT, tính đến tháng 8-2008, cả nước có 369 trường ĐH, cao đẳng với quy mô hơn 1,6 triệu sinh viên.
Tốc độ gia tăng chóng mặt về số lượng tăng thêm cơ hội cho người học, song khiến chất lượng giáo dục tại nhiều trường chưa đảm bảo. Chương trình giáo dục, phương pháp giáo dục về lý thuyết thì đã có nhiều đổi mới, dựa trên nhu cầu thực tiễn nhưng việc thực hiện vẫn chưa đạt nhiều kết quả.
Theo PGS.TS Nguyễn Đức Trí, Viện Khoa học giáo dục Việt Nam, nguyên nhân của việc đào tạo không đáp ứng nhu cầu từ rất nhiều phía: cơ chế quản lý Nhà nước, nhà trường, DN, người học... Trong đó, khó khăn nhất, theo ông là vấn đề tài chính: Tại các trường ngoài công lập, mức thu học phí cao, song do không được hưởng ngân sách Nhà nước nên các trường đều phàn nàn “thu không đủ chi”.
Các trường công lập thì than phiền, ngân sách Nhà nước cấp quá hạn hẹp, lại phải dành hơn một nửa cho chi phí thường xuyên của trường. Cộng thêm số tiền học phí ít ỏi của học viên thì chỉ đủ trả lương cho giảng viên, nhân viên, không thể nói đến đầu tư trang thiết bị, nâng cấp cơ sở vật chất cho đào tạo để phù hợp với sự phát triển của thực tiễn.
Để tìm lời giải cho bài toán này, một trong nhiều giải pháp được Bộ GD&ĐT đề ra là tăng cường các hoạt động hợp tác giữa nhà trường và DN. Đến nay, nhiều DN đã chủ động tìm đến các trường để đặt hàng lao động theo yêu cầu của mình.
Công ty Intel Product đã tiến hành khảo sát đánh giá chương trình đào tạo, năng lực đào tạo, gặp gỡ và phỏng vấn sinh viên các ngành điện - điện tử, công nghệ thông tin và truyền thông, kỹ thuật và công nghệ cơ khí của một số trường ĐH, cao đẳng Việt Nam và đã tiến hành ký hợp đồng với các nhà trường, đặt hàng đào tạo, hỗ trợ kinh phí để xây dựng và củng cố các phòng thí nghiệm.
Trường ĐH Công nghiệp cũng nhận được nhiều đơn đặt hàng từ các tập đoàn công nghiệp như Toyota, BSE… và mới đây là tập đoàn Hồng Hải (Đài Loan) với hình thức DN đầu tư trang thiết bị phục vụ thực hành, đồng thời chuyển giao công nghệ cho đội ngũ giảng viên của nhà trường...
Một số trường cũng đã chủ động ký các văn bản thỏa thuận hợp tác, theo đó sẽ xây dựng chương trình đào tạo gắn với yêu cầu của DN. Trường ĐH Công nghệ thông tin (ĐHQG TP.HCM) đã tiến hành ký kết với Microsoft, Khoa Kinh tế (ĐHQG TP.HCM) ký hợp tác với với Công ty cổ phần Hoa Sen.
Trường ĐH Kinh tế (ĐHQG Hà Nội) ký hợp đồng đào tạo theo nhu cầu với: Tập đoàn Nomura (Nhật Bản), Tập đoàn GAMI, CT Chứng khoán Hà Nội, Ngân hàng An Bình... Trường ĐH Bách khoa Hà Nội liên kết đào tạo ở trình độ ĐH, cao đẳng và thạc sỹ với nhiều trường ĐH, cao đẳng và các cơ sở đào tạo khác để cung cấp nguồn nhân lực theo đề nghị của các địa phương và của một số Bộ, ngành.
Các khoa, viện và trung tâm trong trường cũng thường xuyên thực hiện nhiều khóa đào tạo nâng cao cho các DN (Siemens, Omron, ABB…) thông qua hình thức ký kết hợp đồng đào tạo ngắn hạn với các chương trình đào tạo cấp chứng chỉ. Việc liên kết đào tạo như trên mang lại nhiều lợi ích, góp phần giải quyết bài toán đào tạo nhân lực và nhu cầu sử dụng...
Hà Loan
|
Cần xây dựng hệ thống tiêu chuẩn năng lực nghề nghiệp
Nền kinh tế, giáo dục càng mở, càng có nhiều cơ sở giáo dục ra đời và thúc đẩy các tổ chức giáo dục quốc tế đến lập chi nhánh đào tạo. Khó khăn của chúng ta là không thể hiểu thấu đáo các cơ sở đào tạo này, năng lực thực sự có đáp ứng như họ quảng cáo không.
Theo tôi, để đảm bảo chất lượng của nhân lực, đồng thời khẳng định đẳng cấp của các trường, rất cần thiết phải xây dựng hệ thống tiêu chuẩn năng lực nghề nghiệp, đánh giá và cấp chứng chỉ quốc gia.
Ở Việt Nam, việc đánh giá kết quả học tập của học viên mới thông qua hình thức đánh giá và cấp văn bằng, chứng chỉ của cơ sở đào tạo mà chưa có một chuẩn chung nào. Vậy tại sao chúng ta không xây dựng hệ thống tiêu chuẩn năng lực nghề nghiệp cho các ngành nghề cần thiết, do các đơn vị sử dụng lao động xây dựng để hướng các cơ sở đào tạo theo nhu cầu thị trường.
PGS.TS Nguyễn Đức Trí
(Chủ tịch Hội đồng khoa học, Viện Khoa học giáo dục Việt Nam)
Khó kiểm định chính xác chất lượng các trường
Khi chọn thi vào một trường ĐH, vấn đề quan tâm đầu tiên của học sinh không phải là chất lượng đào tạo mà là đầu vào (trường đó tuyển nhiều hay không, điểm tuyển như thế nào...).
Trong công tác kiểm định chất lượng giáo dục ĐH, chúng tôi cũng có những tiêu chuẩn thể hiện việc đào tạo sát thực tiễn hay không như: tình hình việc làm và thu nhập của sinh viên sau khi tốt nghiệp...
Tuy nhiên thông tin do các trường cung cấp chưa thường xuyên, chưa chuẩn xác, gây khó khăn cho việc phân tích, đánh giá. Hình thức liên kết giữa DN với nhà trường trong đào tạo đã bắt đầu phát triển nhưng chưa rộng rãi để học sinh có thể chọn lựa, và đa số mới dừng lại ở việc cho sinh viên vào thực tập.
TS Phạm Xuân Thanh
(Cục phó Cục Khảo thí và Kiểm định chất lượng giáo dục)
Tự chủ ĐH là chìa khóa
Đúng là hiện nay đang có sự mất cân đối giữa khả năng đào tạo và nhu cầu sử dụng. Có ba vấn đề chính: Thứ nhất, số lượng và chất lượng đội ngũ giảng viên chưa đáp ứng được quy mô phát triển.
Thứ hai, đầu tư kinh phí của nhà nước, của xã hội và của người học cho giáo dục ĐH còn quá thấp so với yêu cầu về quy mô phát triển và chất lượng đào tạo.
Thứ ba, các trường ĐH công lập chưa được giao quyền tự chủ cần thiết trong tổ chức, quản lý đào tạo và tài chính (trong khi các trường nước ngoài mở tại Việt Nam được hưởng những cơ chế riêng).
Một khi các trường ĐH trong nước chưa đáp ứng tốt nhu cầu người học và nhu cầu xã hội, các trường ĐH nước ngoài (dù có hay không có danh tiếng, lợi nhuận hay phi lợi nhuận) cũng sẽ vào nhiều hơn nữa, hoặc nhiều người học sẽ tìm kiếm cơ hội du học ở nước ngoài, dẫn tới chảy máu chất xám và chảy máu tiền bạc. Giải quyết cả ba vấn đề nêu trên cần một quá trình lâu dài, song vấn đề tự chủ ĐH là chìa khóa.
PGS.TS Hoàng Minh Sơn
(Trưởng phòng Đào tạo Đại học, trường ĐH Bách khoa Hà Nội)
Hợp tác mang lại nhiều lợi ích
Việc “bắt tay” giữa nhà trường và DN mang lại nhiều lợi ích: Góp phần tạo đội ngũ giảng viên được nâng cao về chất lượng, được tiếp nhận công nghệ mới, tăng cường ý thức tổ chức, an toàn lao động...; nội dung chương trình được cải tiến, cập nhật sát thực tế; nhà trường sẽ nắm bắt được chính xác nhu cầu nhân lực để xây dựng kế hoạch đào tạo phù hợp.
Đối với học viên thì khi ra trường sẽ tìm được việc làm phù hợp với chuyên môn mà không gặp nhiều bỡ ngỡ. Còn với DN, việc liên kết với nhà trường sẽ tiết kiệm được chi phí, nhất là chi phí đào tạo lại...
Việc liên kết đào tạo phải đạt tới mức độ chặt chẽ hơn: DN cung cấp một phần kinh phí thông qua trang thiết bị đào tạo, học bổng, tài trợ... tham gia xây dựng chương trình, thậm chí là tham gia quá trình đào tạo để phù hợp với yêu cầu của DN chứ không phải phù hợp với điều kiện sẵn có của nhà trường.
Ông Hà Xuân Quang
(Phó hiệu trưởng trường ĐH Công nghiệp) |
Nguồn An ninh Thủ đô
|
.jpg){kind=small}
.jpg){kind=small}
