Xuất khẩu lao động-Thị trường đang thu hẹp (20-04-2009)

Công nhân Việt Nam làm việc tại một công ty may ở Malaysia. Ảnh: KHÁNH BÌNH

Chưa bao giờ thị trường xuất khẩu lao động lại gặp khó khăn như hiện nay, xét cả trên khía cạnh trong nước và ở nước ngoài. Nhiều ý kiến cho rằng, cạnh tranh lao động trở lên gay gắt hơn trong bối cảnh suy giảm kinh tế hiện nay.

Giảm mạnh

Tính từ đầu năm đến nay, cả nước mới đưa được 22.070 người đi làm việc tại nước ngoài. Trong số này, thị trường Đài Loan (Trung Quốc) đứng đầu với 4.185 người; Hàn Quốc 3.117 người; Các tiểu vương quốc Arập 2.410 người; Nhật Bản 1.082 người... Đáng chú ý, số lao động sang làm việc tại Malaysia giảm mạnh, chỉ còn 702 người.

Tình hình Trung Đông cũng không khá hơn so với Malaysia. Các thị trường khác như Cộng hòa Síp cũng chỉ đưa được 663 người; Macao 980 người; Lybia 538 người... Đây là con số rất thấp so với cùng kỳ năm 2008.

Số lượng XKLĐ đang giảm mạnh qua từng tháng. Thống kê của Cục Quản lý lao động ngoài nước cho thấy, nếu tháng 1 cả nước còn đưa được 12.995 người thì đến tháng 2 đã giảm mạnh còn 5.361 người và đến tháng 3 chỉ còn 3.714 người.

“Sở dĩ tháng 1 cả nước vẫn xuất khẩu được trên 10.000 lao động là nhờ những hợp đồng từ năm 2008 vắt sang. Đến tháng 2 và tháng 3, tác động của suy giảm kinh tế đã rất rõ nét đến thị trường lao động. Các nước giảm tiếp nhận lao động nước ngoài nên cơ hội cho lao động Việt Nam ra nước ngoài làm việc ít dần”, ông Nguyễn Ngọc Quỳnh, Cục trưởng Cục Quản lý lao động ngoài nước lý giải.

Trong bối cảnh khó khăn chung, có những đơn hàng đã được ký kết nhưng đến khi triển khai thì đối tác lại dừng do khó khăn. Một số thị trường XKLĐ của Việt Nam đều tuyên bố tạm dừng tiếp nhận lao động nước ngoài để bảo hộ lao động trong nước, như Séc, Malaysia. Một số khác tuy không tuyên bố dừng tiếp nhận nhưng nhu cầu tuyển dụng giảm mạnh như Hàn Quốc, Nhật Bản. Các ngành nghề liên quan đến xuất khẩu như công nghiệp, điện tử, ô tô, dệt may đều cắt giảm mạnh lao động.

Tính chung, nhu cầu tiếp nhận của các thị trường giảm 25% - 30%. Hiện nay, đã có khoảng 7.000 lao động phải về nước, trong đó 70% là lao động đã có thời gian làm việc trên 1 năm, 20% lao động có thời gian làm việc từ 3 tháng đến 1 năm; 10% lao động mới xuất cảnh đã phải quay về. Dự kiến, năm nay có ít nhất khoảng 10.000 lao động phải về nước trước thời hạn.

NLĐ chê thị trường, thị trường chê NLĐ

Điều đáng nói là, bức tranh XKLĐ sẽ không đến nỗi xám xịt đến thế nếu chúng ta chuẩn bị được kế hoạch căn bản về con người, về chất lượng, về thị trường. Khi tiến hành khảo sát ở một số địa bàn về nguyện vọng đi làm việc ở nước ngoài, chúng tôi nhận thấy, hiện nay, tâm lý “sùng bái” các thị trường lao động có thu nhập hấp dẫn như Hàn Quốc, Nhật Bản, Séc, Canada.. đã ăn sâu vào người lao động.

Anh Nguyễn Văn Tập ở khu 4, thị trấn Ngô Đồng, Giao Thủy, Nam Định đã 3 - 4 năm đeo đuổi giấc mơ đi XKLĐ ở Hàn Quốc nhưng không thi nổi chứng chỉ tiếng Hàn, nên đành gác lại. Thế nhưng khi có thông báo tuyển dụng lao động đi Trung Đông, Malaysia thì anh Tập cũng như nhiều thanh niên địa phương không hề quan tâm gì. Với họ, ít nhất cũng phải là thị trường Séc. Còn nếu đi Malaysia hoặc các nước Trung Đông với mức lương chỉ từ 2 - 3, hoặc 3 - 4 triệu đồng/tháng thì thà ở nhà làm nghề rửa xe máy còn hơn. Tình trạng này cũng phổ biến ở khắp các địa phương như Hải Dương, Thái Bình, Nghệ An, Thanh Hóa, Hà Nội.

Trao đổi với SGGP, ông Chu Minh Tuấn, Chủ tịch HĐQT Công ty Cung ứng nhân lực quốc tế và Thương mại Sông Đà (Simco), thuộc TCT Sông Đà cho biết, tâm lý chung hiện nay của người lao động là chê thị trường thu nhập trung bình. Trong bối cảnh khó khăn hiện nay, trong khi các thị trường như Hàn Quốc, Nhật Bản, Séc… đều giảm nhu cầu tiếp nhận lao động nước ngoài thì các thị trường như Malaysia, các nước Trung Đông vẫn còn nhu cầu tiếp nhận.

Như Malaysia chỉ tạm dừng tiếp nhận lao động được cấp phép mới ở các lĩnh vực điện tử, điện, dệt may và một số ngành nghề dịch vụ; còn lại các lĩnh vực khác như nông nghiệp, xây dựng, đầu bếp, tạp vụ... vẫn tiếp nhận bình thường. Hiện Simco có đơn hàng ở các thị trường này nhưng “bói” không ra lao động để đưa đi. “Chúng tôi có đơn đặt hàng của Thổ Nhĩ Kỳ cần 600 - 700 lao động xây dựng làm việc tại Trung Đông, nhưng không thể tuyển được”, ông Tuấn cho biết.

Thực tế, thu nhập tại các thị trường này chỉ thấp so với các thị trường hấp dẫn kể trên. Còn so với thu nhập của lao động phổ thông ở trong nước thì không hề thấp. Thế nhưng, cho đến nay, lao động vẫn quay lưng lại. Trong khi đó, ở các thị trường khác, đồng thời với mức lương cao là các điều kiện đòi hỏi rất khắt khe đối với lao động, thì lao động lại không đáp ứng được.

Ông Nguyễn Thanh Hòa, Thứ trưởng Bộ LĐTB-XH trong một cuộc trao đổi gần đây với SGGP đã bật mí một thông tin đáng suy nghĩ: Lao động nước ngoài làm việc ở các công trường xây dựng tại Việt Nam có mức lương chỉ từ 1,5 - 2 triệu đồng/tháng trong điều kiện sinh hoạt, ăn ở kém xa lao động Việt Nam làm việc ở nước ngoài. Vậy nên, câu hỏi đặt ra cho các nhà quản lý là, tại sao trong khi thị trường trong nước đang bị khủng hoảng “thừa lao động” do suy giảm kinh tế thì các doanh nghiệp XKLĐ vẫn không thể tuyển được lao động đi làm việc ở nước ngoài. Phải chăng công tác XKLĐ của chúng ta hiện có vấn đề?

Quang Phương
Nguồn SÀI GÒN GIẢI PHÓNG

Các thông tin khác :